Skip to main content

Ocieplenie wód na północno-wschodnim Atlantyku może zaszkodzić kluczowym stadom ryb

Organizacja MSC (Marine Stewardship Council) wskazuje, że rekordowo wysokie morskie fale upałów wraz z ocieplaniem wód wynikającym z postępującej zmiany klimatu, mogą znacząco wpłynąć na kluczowe gatunki ryb pelagicznych na północno-wschodnim Atlantyku.

Zarówno makrela, śledź atlantycko-skandynawski jak i błękitek, potrzebują chłodniejszych wód do prawidłowego rozmnażania oraz utrzymania populacji na zdrowym poziomie. Niestety, wzrost temperatury wód w tym regionie może znacząco ograniczyć ich zdolność do rozrodu, prowadząc tym samym do spadku liczby ryb. To z kolei odbije się nie tylko na ekosystemach morskich, ale także na rybołówstwie[1], [2].

Wzrost temperatury wód może również spowodować dalszą migrację stad na północ, w kierunku niższych temperatur. Stąd tak ważne jest, aby państwa nadbrzeżne podjęły współpracę nad zapewnieniem skutecznego monitoringu i systemu zarządzania tymi wspólnymi zasobami. 

Kraje eksploatujące ryby pelagiczne na północno-wschodnim Atlantyku, w tym Wielka Brytania, Norwegia, UE, Islandia, Wyspy Owcze, Grenlandia i Rosja, nie są w stanie uzgodnić kwot połowowych zgodnych z doradztwem naukowym. W efekcie już teraz gatunki te są nadmiernie eksploatowane. Impas polityczny w połączeniu z ociepleniem wód, wypychającym stada ryb dalej na północ i zmieniającym wzorce ich rozmieszczenia, zagrażają ich kondycji.

W sytuacji, gdy wody północnego Atlantyku stają się cieplejsze, a fale upałów występują coraz częściej[3], rządy państw muszą wreszcie uznać priorytet zrównoważonego zarządzania tymi stadami, pozwalając zwiększyć ich odporność na zmiany klimatu.

Jeśli nie uda się osiągnąć porozumienia w sprawie przyjaznej dla klimatu strategii zarządzania rybołówstwem, konsekwencje dla populacji ryb będą jeszcze poważniejsze. Badania wykazały, że podniesienie temperatury wód, w tym morskie fale upałów, zmniejszyły w latach 2005–2015 liczebność niektórych populacji śledzia atlantycko-skandynawskiego o 40%[4].

Wiemy, że stada ryb pelagicznych są wrażliwe na zmiany temperatury. Widzieliśmy, jak klimat wpływa na ich rozmieszczenie, zdolność do tarła oraz śmiertelność. Gwałtowny wzrost temperatury wód może jeszcze przyspieszyć te zmiany – zauważa dr Olav Sigurd Kjesbu z Instytutu Badań Morskich w Norwegii.

Naukowcy obawiają się, że jeśli fala upałów na północnym Atlantyku będzie się utrzymywać, może powtórzyć się scenariusz z innych rejonów świata. Morskie fale upałów w Australii Zachodniej w 2011 r.[5], jak i fale upałów na zachodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych w latach 2014–2016[6] zmniejszyły populacje ryb do tego stopnia, że łowiska zostały zamknięte na ponad trzy lata, aby pomóc w odbudowie stad. Z kolei tegoroczne zjawisko El Niño, spowodowało odwołanie sezonu połowowego na największym na świecie łowisku pelagicznym, gdzie poławia się sardelę peruwiańską[7].

W czasie ostatniej dekady morskie fale upałów wpłynęły na rybołówstwo na całym świecie. Jeśli warunki na północnym Atlantyku utrzymają się, na horyzoncie mogą pojawić się podobne katastrofy – podkreśla dr Christopher Free z Instytutu Morskiego Uniwersytetu Kalifornijskiego w Santa Barbara.

Decydenci muszą znaleźć sposób, by uwzględnić zmiany w rozmieszczeniu stad, takich jak te na północno-wschodnim Atlantyku w długoterminowych planach zarządzania rybołówstwem. Bez współpracy w tym zakresie zasoby rybne będą narażone na ryzyko dalszej nadmiernej eksploatacji, przełowienia, a nawet załamania się stad. Weźmy przykład śledzia atlantycko-skandynawskiego z lat 60. XX w.[8], gdzie przełowienie i niewłaściwe zarządzanie stadem doprowadziło do ogromnych konsekwencji gospodarczych i społecznych. W efekcie wiele rybołówstw i przetwórców śledzia zbankrutowało, a tysiące miejsc pracy zniknęło. W obliczu jeszcze większych zmian politycznych i środowiskowych musimy wyciągnąć wnioski z przeszłości i zadbać o to, aby system zarządzania rybołówstwem był odporny na efekty zmian klimatycznych – mówi Erin Priddle, dyrektorka Programu MSC w Europie Północnej.  

Dodatkowe informacje na temat ryb pelagicznych na płn.-wsch. Atlantyku można znaleźć na stronie: https://www.msc.org/pl/ryby-pelagiczne-na-pln-wsch-atlantyku


[1] Fernandes, J.A., Frölicher, T.L., Rutterford, L.A. et al. Changes of potential catches for North-East Atlantic small pelagic fisheries under climate change scenarios. Reg Environ Change 20, 116 (2020). https://doi.org/10.1007/s10113-020-01698-3

[2] Maik Tiedemann and others, Environmental influences on Norwegian spring-spawning herring (Clupea harengus L.) larvae reveal recent constraints in recruitment success, ICES Journal of Marine Science, Volume 78, Issue 2, March 2021, Pages 640–652, https://doi.org/10.1093/icesjms/fsaa072

[3] Climate change making marine heat waves more common cited in Front. Mar. Sci., 07 August 2019 Sec. Global Change and the Future Ocean Volume 6 - 2019 | https://doi.org/10.3389/fmars.2019.00484

[4] Słaba rekrutacja rocznika wiosennego śledzia norweskiego (należącego do gatunku śledzia atlantycko-skandynawskiego) w latach 2005–2015 przyczyniła się do zmniejszenia biomasy stada tarłowego od 2009 r. o około 40%, tj. od 7 do 4 mln ton. Jest to efekt ocieplenia wód Północnego Atlantyku. Maik Tiedemann and others, Environmental influences on Norwegian spring-spawning herring (Clupea harengus L.) larvae reveal recent constraints in recruitment success, ICES Journal of Marine Science, Volume 78, Issue 2, March 2021, Pages 640–652, https://doi.org/10.1093/icesjms/fsaa072

[5] Caputi Nick, Kangas Mervi, Chandrapavan Arani, Hart Anthony, Feng Ming, Marin Maxime, Lestang Simon de. Factors Affecting the Recovery of Invertebrate Stocks From the 2011 Western Australian Extreme Marine Heatwave. Frontiers in Marine Science. 2019. https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fmars.2019.00484

[6] Impact of the 2014–2016 marine heatwave on US and Canada West Coast fisheries: Surprises and lessons from key case studies. Christopher M. Free, Sean C. Anderson, Elizabeth A. Hellmers, Barbara A. Muhling, Michael O. Navarro, Kate Richerson, Lauren A. Rogers 20 April 2023. https://doi.org/10.1111/faf.12753