Kiedy widzisz niebieski znak MSC, oznacza to, że wybierasz dzikie ryby i owoce morza pochodzące z połowów, które przeszły niezależną ocenę i spełniają wymogi środowiskowe standardu MSC w zakresie zrównoważonego rozwoju.
Wymogi te koncentrują się na ograniczaniu wpływu, jaki połowy mogą wywierać na zasoby ryb oraz cały ekosystem morski.
Krótko mówiąc, niebieski znak MSC ułatwia dokonywanie wyborów korzystnych dla mórz i oceanów podczas zakupu ryb i owoców morza.
Co to oznacza w praktyce?
Stada ryb pozostają w dobrej kondycji
Połowy muszą być prowadzone na poziomie, który pozwala zachować zdrowe i produktywne stada ryb – nie tylko obecnie, lecz także w przyszłości.
Chronione są również inne organizmy morskie
Metody połowowe są oceniane pod kątem ograniczania szkód wyrządzanych innym gatunkom, siedliskom oraz ekosystemom morskim.
Rybołówstwa są odpowiednio zarządzane
Rybołówstwa muszą przestrzegać przepisów prawa oraz posiadać systemy umożliwiające reagowanie na zmiany środowiskowe i nowe dane naukowe.
Zasada 1: Zrównoważone zasoby ryb
Połowy muszą być zarządzane w taki sposób, aby populacje ryb pozostawały zdrowe i produktywne w długiej perspektywie. Niezależni eksperci oceniają, czy liczebność stada jest wystarczająca, aby umożliwić jego dalsze rozmnażanie, czy obecny poziom połowów jest zrównoważony oraz czy istnieje skuteczna strategia pozwalająca osiągnąć te cele. Jeżeli stado zostało wcześniej nadmiernie eksploatowane, muszą istnieć wyraźne dowody na to, że wdrożono skuteczny plan jego odbudowy.
Standard zawiera również szczególne wymagania ostrożnościowe dotyczące niektórych gatunków stanowiących podstawę morskich sieci pokarmowych. Wymagają one utrzymywania populacji na poziomie wystarczającym do zachowania ich roli ekologicznej jako źródła pożywienia dla większych drapieżników.
Zasada 2: Minimalizowanie wpływu na środowisko
Ochrona całego ekosystemu morskiego.
Działalność połowowa nie może powodować poważnych ani nieodwracalnych szkód w środowisku morskim. Obejmuje to:
Przyłów i gatunki niebędące celem połowu
Rybołówstwa muszą wykazać, że przyłów, czyli przypadkowe połowy gatunków niebędących celem połowu, nie zagraża kondycji ich populacji. Muszą również aktywnie ograniczać przyłów, stosując skuteczne rozwiązania pozwalające minimalizować niechciany połów i zapobiegać długoterminowemu spadkowi liczebności tych gatunków.
Gatunki zagrożone, chronione i wrażliwe
Rybołówstwa muszą również ocenić swój wpływ na:
- gatunki zagrożone lub chronione
- ssaki, ptaki, płazy i gady
W odniesieniu do tych gatunków rybołówstwa muszą wykazać, że ich działalność nie utrudnia odbudowy populacji ani realizacji celów ochrony przyrody. Rybołówstwa powinny również stosować praktyczne rozwiązania pozwalające unikać interakcji z tymi gatunkami, gdy jest to możliwe, oraz ograniczać szkody, jeżeli do takich interakcji dojdzie.
Siedliska morskie
Działalność połowowa nie może powodować poważnych ani nieodwracalnych szkód w strukturze i funkcjonowaniu siedlisk morskich. Niezależni eksperci biorą pod uwagę rodzaje stosowanych narzędzi połowowych, wrażliwość siedlisk występujących na obszarach, na których prowadzone są połowy, oraz środki wdrożone w celu zapobiegania szkodom w szczególnie wrażliwych ekosystemach morskich.
Szerszy ekosystem
Rybołówstwo nie może powodować poważnych ani nieodwracalnych szkód w szerszym ekosystemie, w tym w jego sieci pokarmowej oraz kluczowych elementach siedlisk. Rybołówstwa muszą stosować odpowiednie środki, aby zapobiegać trafianiu zagubionych, porzuconych lub wyrzuconych narzędzi połowowych do morza. Takie narzędzia mogą przez długi czas stanowić zagrożenie dla organizmów morskich.
Zasada 3: Skuteczne zarządzanie rybołówstwem
Certyfikowane rybołówstwo musi działać w ramach systemu zarządzania, który umożliwia osiąganie trwałych rezultatów w długiej perspektywie. Niezależni eksperci oceniają trzy główne obszary:
Ramy prawne i instytucjonalne
Rybołówstwo musi przestrzegać wszystkich właściwych przepisów lokalnych, krajowych i międzynarodowych. W przypadku stad przekraczających granice państw lub poławianych na wodach międzynarodowych konieczna jest skuteczna współpraca między właściwymi organami zarządzającymi.
Strategia zarządzania
Musi istnieć jasno określona strategia obejmująca zdefiniowane cele, procesy podejmowania decyzji oraz praktyczne narzędzia, takie jak limity połowowe, sezonowe zamknięcia łowisk czy ograniczenia dotyczące narzędzi połowowych. Ich celem jest zapewnienie zrównoważonego charakteru połowów oraz ochrona środowiska morskiego.
Monitoring i ewaluacja
Rybołówstwo musi posiadać systemy umożliwiające monitorowanie stanu stad ryb, intensywności połowów oraz wpływu działalności połowowej na środowisko. Środki zarządzania rybołówstwem muszą być regularnie weryfikowane i dostosowywane do nowych danych naukowych oraz zmian zachodzących na obszarze połowów.
Wszystkie dokumenty techniczne dotyczące Standardu Zrównoważonego Rybołówstwa MSC są publikowane w języku angielskim na stronach poświęconych dokumentom Programu MSC dla rybołówstw, a pełna wersja Standardu Zrównoważonego Rybołówstwa MSC w wersji 3.1 jest dostępna do pobrania tutaj. Dokument ten zawiera wymagania techniczne stosowane przez niezależnych audytorów podczas oceny działalności połowowej.
Co to znaczy dla Ciebie?
Możesz mieć pewność, że wybierając ryby i owoce morza z niebieskim znakiem MSC, wspierasz zdrowsze morza i oceany oraz pomagasz chronić zasoby ryb dla przyszłych pokoleń.
Co rozumiemy pod pojęciem „rybołówstwo”?
Mówiąc o rybołówstwie, nie mamy na myśli pojedynczego statku ani jednej firmy. Posługujemy się definicją opracowaną przez Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO).
Rybołówstwo oznacza:
- określony gatunek lub grupę gatunków,
- poławianych na określonym obszarze,
- przy użyciu konkretnej metody połowowej.
Rybołówstwo nie jest tym samym co firma rybacka. To samo przedsiębiorstwo może prowadzić połowy w ramach kilku różnych rybołówstw, z których tylko część może obejmować ryby i owoce morza z certyfikatem MSC.
- Każde rybołówstwo na świecie może na równych zasadach przystąpić do oceny zgodności ze Standardem Zrównoważonego Rybołówstwa MSC, niezależnie od swojej wielkości ani kraju, w którym prowadzi działalność.
Jednak niektóre rodzaje działalności znajdują się poza zakresem Programu MSC. Dotyczy to między innymi działalności opartej wyłącznie na hodowli, ponieważ Program MSC obejmuje wyłącznie dziko żyjące gatunki pozyskiwane w połowach. Z Programu wyłączone są również połowy ukierunkowane na ssaki morskie, ptaki, płazy lub gady, a także działalność, w której wykorzystuje się materiały wybuchowe lub trucizny. - Z Programu wykluczone są również rybołówstwa, w przypadku których stwierdzono naruszenia związane z pracą przymusową, pracą dzieci lub stosowaniem praktyki odcinania płetw rekinom.
Co to znaczy dla Ciebie?
Znak MSC pomaga Ci rozpoznać ryby złowione przy użyciu praktyk połowowych zgodnych z wymogami Standardu Zrównoważonego Rybołówstwa MSC.
Kto sprawdza, czy wymogi są spełnione?
MSC nie przeprowadza samodzielnie oceny rybołówstw.
MSC określa kryteria oceny zawarte w Standardzie Zrównoważonego Rybołówstwa MSC. Jednak sama ocena rybołówstwa przeprowadzana jest przez niezależnych audytorów, a decyzje dotyczące przyznania certyfikatu są weryfikowane przez niezależnych ekspertów.
- Działalność połowowa jest oceniana przez audytorów, działających w ramach niezależnych jednostek certyfikujących (ang. Conformity Assessment Bodies, CAB). Jednostki te posiadają akredytację zgodną z uznanymi międzynarodowymi normami – w szczególności ISO 17065, będącą światowym standardem dla podmiotów certyfikujących produkty, procesy i usługi, oraz ISO 19011, która określa zasady prowadzenia audytów. Oznacza to, że kompetencje i bezstronność audytorów również podlegają niezależnej weryfikacji. MSC nie przeprowadza ocen samodzielnie i nie ma interesu finansowego związanego z wynikiem żadnej konkretnej oceny.
- W ramach trzech zasad Standardu rybołówstwo otrzymuje punkty w odniesieniu do ponad 25 szczegółowych wskaźników efektywności. Wynik 60 punktów stanowi minimalny akceptowalny poziom, 80 punktów odpowiada światowym najlepszym praktykom, a 100 punktów oznacza najwyższy możliwy poziom. Aby uzyskać i utrzymać certyfikat MSC, rybołówstwo musi otrzymać co najmniej 60 punktów za każdy wskaźnik oraz osiągnąć średni wynik wynoszący co najmniej 80 punktów dla wszystkich wskaźników dotyczących każdej z trzech podstawowych zasad Standardu.
- Jeżeli rybołówstwo otrzyma od 60 do 79 punktów za którykolwiek ze wskaźników, musi zobowiązać się do wprowadzenia konkretnych usprawnień w określonym terminie. Są one nazywane „warunkami certyfikacji”. Rybołówstwo musi także wykazać wymierne postępy w ich realizacji w wyznaczonych terminach. Jeżeli nie spełni tych warunków, certyfikat MSC może zostać zawieszony lub cofnięty.
- Pełne raporty z oceny wszystkich certyfikowanych rybołówstw są publikowane online, a w trakcie procesu oceny interesariusze mogą zgłaszać do nich uwagi.
Co to znaczy dla Ciebie?
Certyfikat MSC nie opiera się na deklaracjach firmy ani zapewnieniach MSC – jego podstawą jest niezależna weryfikacja.
Czy certyfikat jest przyznawany na stałe?
Nie. Po uzyskaniu certyfikatu rybołówstwo nadal podlega ocenie, a certyfikat może zostać zawieszony lub odebrany, jeżeli przestanie ono spełniać wymogi Standardu MSC:
- rybołówstwo przechodzi co roku audyty kontrolne,
- co pięć lat przechodzi ponowną pełną ocenę.
Wyniki tych kontroli są publikowane online i dostępne dla wszystkich zainteresowanych.
- Proces oceny zgodności ze Standardem Zrównoważonego Rybołówstwa MSC może trwać nawet około 18 miesięcy. Certyfikowane rybołówstwo jest co roku audytowane przez niezależnych ekspertów, a certyfikat może zostać zawieszony, jeżeli rybołówstwo nie przejdzie audytu pozytywnie. Po pięciu latach rybołówstwo podlega ponownej, pełnej ocenie. Jeżeli rybołówstwo uzyska od 60 do 79 punktów za którykolwiek ze wskaźników efektywności, z wynikiem tym wiążą się określone warunki, których celem jest poprawa wyników rybołówstwa w okresie obowiązywania certyfikatu.
- Program MSC określa jasne procedury postępowania w przypadku niezgodności. Jeżeli rybołówstwo przestanie spełniać wymogi MSC, jego certyfikat może zostać zawieszony lub cofnięty. Decyzje o zawieszeniu lub cofnięciu certyfikatu są publikowane na stronie internetowej MSC. Produkty pochodzące z takiego rybołówstwa nie mogą być sprzedawane z niebieskim znakiem MSC do czasu wykazania, że rybołówstwo ponownie spełnia wymogi. Te same zasady dotyczą przedsiębiorstw działających w łańcuchu dostaw – jeśli przestaną spełniać wymogi MSC, ich certyfikat może zostać zawieszony lub cofnięty.
Co to znaczy dla Ciebie?
Certyfikat MSC nie jest nadawany automatycznie ani na stałe – rybołówstwo musi najpierw spełnić wymogi certyfikacji, a następnie stale je utrzymywać.
Jak certyfikowane ryby i owoce morza są transportowane w łańcuchu dostaw?
Ryby i owoce morza sprzedawane z niebieskim znakiem MSC są na etapie produkcji oddzielane od produktów niecertyfikowanych, aby zapobiec ich mieszaniu. Muszą być również identyfikowalne i odpowiednio dokumentowane na każdym etapie łańcucha dostaw – od rybołówstwa aż po półkę sklepową lub ladę sklepu rybnego.
Wszystkie przedsiębiorstwa zajmujące się rybami i owocami morza z certyfikatem MSC także podlegają niezależnym audytom, zazwyczaj raz w roku. Muszą one spełniać wymogi określone w Standardzie Łańcucha Dostaw MSC.
Nie wszystkie oznaczenia ekologiczne dla ryb i owoców morza zapewniają taki zakres kontroli i poziom wiarygodności.
Co to znaczy dla Ciebie?
Kiedy widzisz niebieski znak MSC na produkcie, masz pewność, że jego pochodzenie można prześledzić aż do certyfikowanego rybołówstwa spełniającego wymogi środowiskowego Standardu MSC.
Jakie aspekty obejmuje (a jakich nie) znak MSC?
Znak MSC koncentruje się na wpływie połowów na środowisko, w tym na utrzymaniu produktywnych zasobów ryb, zdrowych ekosystemów morskich oraz skutecznym zarządzaniu rybołówstwem. Znak MSC nie obejmuje natomiast kwestii społecznych i ekonomicznych ani takich elementów jak opakowanie czy ślad węglowy końcowego produktu.
Co to znaczy dla Ciebie?
Znak MSC daje Ci pewność, że ryby i owoce morza zostały złowione w sposób ograniczający wpływ połowów na środowisko morskie.
Opracowany w przejrzysty sposób, z udziałem ekspertów
MSC współpracuje z rybołówstwami od blisko 30 lat, a Standard Zrównoważonego Rybołówstwa MSC opiera się na Kodeksie odpowiedzialnego rybołówstwa Organizacji Narodów Zjednoczonych (UN Code of Conduct for Responsible Fisheries). Standardy MSC zostały opracowane w ramach przejrzystego procesu konsultacji z przedstawicielami rybołówstw, naukowcami, organizacjami pozarządowymi zajmującymi się ochroną środowiska oraz branżą rybną.Standard Zrównoważonego Rybołówstwa MSC oraz Standard Łańcucha Dostaw MSC są poddawane rewizji i aktualizowane w ramach uporządkowanego procesu obejmującego konsultacje z szerokim gronem ekspertów i interesariuszy. Proces ten jest prowadzony zgodnie z procedurą Standard Setting Procedure, dostępną publicznie na naszej stronie internetowej.
Nasze Standardy są regularnie poddawane rewizji — obecna wersja Standardu Zrównoważonego Rybołówstwa MSC, wersja 3.1, została opublikowana w 2024 roku.
Co to znaczy dla Ciebie?
Program MSC wyznacza uznane i rygorystyczne standardy zrównoważonego rybołówstwa na całym świecie. Pomaga Ci wybierać dziko żyjące ryby i owoce morza pochodzące z połowów prowadzonych z troską o zdrowie mórz i oceanów — dziś i w przyszłości.
/haddock_045_sunrise-400.tmb-thumb300.jpg?Status=Master&Culture=en&sfvrsn=71461389_1)
/eat-sustainable-seafood-thumb.tmb-thumb300.jpg?Status=Master&Culture=en&sfvrsn=57686cdf_1)